Category archive

სიახლეები - page 2

შეხვედრა ჭიათურის მუნიციპალიტეტში

ჭიათურის მუნიციპალიტეტში, საქართველოს მწვანეთა მოძრაობა/დედამიწის მეგობრები-საქართველოს ორგანიზებით, შედგა შეხვედრა ადგილობრივი ხელისუფლებისა და მუნიციპალიტეტის მერიის წარმომადგენლებთან. შეხვედრა ორგანიზებული იყო პროექტის „არასამთავრობო/სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციების გაძლიერებით მათი ჩართულობის უზრუნველყოფა გადაწყვეტილების მიღების პროცესში ადგილობრივ და ეროვნულ დონეებზე“ ფარგლებში.

შეხვედრის მიზანი იყო ადგილობრივებს მიეღოთ ინფორმაცია მუნიციპალიტეტში მიმდინარე პროექტისა და მის ფარგლებში დაგეგმილი საქმიანობების შესახებ. შეხვედრას უძღვებოდა პროექტის მენეჯერი და პროექტის ექსპერტთა ჯგუფის წარმომადგენლები, რომლებმაც ვრცლად ისაუბრებს პროექტის მიზნებისა და ამოცანების შესახებ.

პროექტი ხორციელდება ევროკავშირის ფინანსური მხარდაჭერით  და მისი მიზანია რეგიონებში სამოქალაქო საზოგადოებრივი ორგანიზაციებისა და ადგილობრივი თვითმმართველობების გაძლიერება, საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება გარემოზე ზემოქმედების შეფასების პროცედურასთან დაკავშირებით და მათი ჩართულობის ხელშეწყობა გადაწყვეტილების მიღების პროცესში.

პროექტის მიმდინარეობს საქართველოს 4 რეგიონში (მცხეთა–მთიანეთი; იმერეთი; რაჭა–ლეჩხუმი და სამცხე–ჯავახეთი), სადაც პროექტით დაგეგმილია არაერთი შეხვედრა. გარდა სამიზნე რეგიონებისა, საინფორმაციო შინაარსის შეხვედრები შედგება  მთელი საქართველოს მასშტაბით.

პროექტი ხორციელდება „საქართველოს მწვანეთა მოძრაობა/დედამიწის მეგობრები–საქართველო“, „სითი ინსტიტუტი საქართველო“, სამეცნიერო–ინტელექტუალური კლუბი „თაობათა დიალოგი“ და „საზოგადოებრივი დამცველი“ მიერ.

შეხვედრა საცჩხერის მუნიციპალიტეტში

3 ოქტომბერს, პროექტის „არასამთავრობო/სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციების გაძლიერებით მათი ჩართულობის უზრუნველყოფა გადაწყვეტილების მიღების პროცესში ადგილობრივ და ეროვნულ დონეებზე“ ფარგლებში, რომელიც ხორციელდება საქართველოს მწვანეთა მოძრაობა/დედამიწის მეგობრები-საქართველოს მიერ, საჩხერის მუნიციპალიტეტში შედგა საინფორმაციო შინაარსის შეხვედრა ადგილობრივი ხელისუფლებისა და მუნიციპალიტეტის მერიის წარმომადგენლებთან.

შეხვედრის მიზანი იყო ადგილობრივები გაცნობოდნენ  მუნიციპალიტეტში მიმდინარე პროექტის მიზნებს და ამოცანებს, მოსალოდნელ შედეგებს და დაგეგმილ საქმიანობებს.

პროექტი ხორციელდება ევროკავშირის ფინანსური მხარდაჭერით  და მისი მიზანია რეგიონებში სამოქალაქო საზოგადოებრივი ორგანიზაციებისა და ადგილობრივი თვითმმართველობების გაძლიერება, საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება გარემოზე ზემოქმედების შეფასების პროცედურასთან დაკავშირებით და მათი ჩართულობის ხელშეწყობა გადაწყვეტილების მიღების პროცესში.

პროექტის მიმდინარეობს საქართველოს 4 რეგიონში (მცხეთა–მთიანეთი; იმერეთი; რაჭა–ლეჩხუმი და სამცხე–ჯავახეთი), სადაც პროექტით დაგეგმილია არაერთი შეხვედრა. გარდა სამიზნე რეგიონებისა, საინფორმაციო შინაარსის შეხვედრები შედგება  მთელი საქართველოს მასშტაბით.

პროექტს ხორციელდება საქართველოს მწვანეთა მოძრაობა/დედამიწის მეგობრები–საქართველო; სითი ინსტიტუტი საქართველო; სამეცნიერო–ინტელექტუალური კლუბი „თაობათა დიალოგი“ და „საზოგადოებრივი დამცველი“ მიერ.

შეხვედრა ონის მუნიციპალიტეტში

საქართველოს მწვანეთა მოძრაობა/დედამიწის მეგობრები-საქართველოს ორგანიზებით, პროექტის „არასამთავრობო/სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციების გაძლიერებით მათი ჩართულობის უზრუნველყოფა გადაწყვეტილების მიღების პროცესში ადგილობრივ და ეროვნულ დონეებზე“ ფარგლებში ონის მუნიციპალიტეტში (4 ოქტომბერი), შედგა საინფორმაციო შინაარსის შეხვედრა ადგილობრივი ხელისუფლებისა და მუნიციპალიტეტის მერიის წარმომადგენლებთან.

შეხვედრას უძღვებოდა პროექტის მენეჯერი და პროექტის ექსპერტთა ჯგუფის წარმომადგენლები, რომლებმაც ისაუბრებს ადგილობრივებთან პროექტის მიზნებისა და ამოცანების შესახებ, მუნიციპალიტეტში დაგეგმილი ღონისძიებების თაობაზე.

პროექტი ხორციელდება ევროკავშირის ფინანსური მხარდაჭერით  და მისი მიზანია რეგიონებში სამოქალაქო საზოგადოებრივი ორგანიზაციებისა და ადგილობრივი თვითმმართველობების გაძლიერება, საზოგადოების ცნობიერების ამაღლებას გარემოზე ზემოქმედების შეფასების პროცედურასთან დაკავშირებით და მათი ჩართულობის ხელშეწყობა გადაწყვეტილების მიღების პროცესში.

პროექტის მიმდინარეობს საქართველოს 4 რეგიონში (მცხეთა–მთიანეთი; იმერეთი; რაჭა–ლეჩხუმი და სამცხე–ჯავახეთი), სადაც პროექტით დაგეგმილია არაერთი შეხვედრა. გარდა სამიზნე რეგიონებისა, საინფორმაციო შინაარსის შეხვედრები შედგება  მთელი საქართველოს მასშტაბით.

პროექტს ახორციელებენ საქართველოს მწვანეთა მოძრაობა/დედამიწის მეგობრები–საქართველო; სითი ინსტიტუტი საქართველო; სამეცნიერო–ინტელექტუალური კლუბი „თაობათა დიალოგი“ და საზოგადოებრივი დამცველი.

შეხვედრა ვანის მუნიციპალიტეტში

2 ოქტომბერს, ვანის მუნიციპალიტეტში საქართველოს მწვანეთა მოძრაობა/დედამიწის მეგობრები-საქართველოს ორგანიზებით, შედგა საინფორმაციო შინაასის შეხვედრა ადგილობრივი ხელისუფლებისა და მუნიციპალიტეტის მერიის წარმომადგენლებთან.

შეხვედრა ორგანიზებული იყო პროექტის „არასამთავრობო/სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციების გაძლიერებით მათი ჩართულობის უზრუნველყოფა გადაწყვეტილების მიღების პროცესში ადგილობრივ და ეროვნულ დონეებზე“ ფარგლებში და მისი მიზანი იყო ადგილობრივი  მუნიციპალიტეტის ხელმძღვანელობა და თანამშრომლები გაცნობოდნენ პროექტის ფარგლებში დაგეგმილი საქმიანობებსა და ამოცანებს.

პროექტი ხორციელდება ევროკავშირის ფინანსური მხარდაჭერით და მას ახორციელებენ  საქართველოს მწვანეთა მოძრაობა/დედამიწის მეგობრები–საქართველო; სითი ინსტიტუტი საქართველო; სამეცნიერო–ინტელექტუალური კლუბი „თაობათა დიალოგი“ და საზოგადოებრივი დამცველი.

პროექტი მიზანად ისახავს რეგიონებში სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციებისა და ადგილობრივი თვითმმართველობების გაძლიერებას, საზოგადოების ცნობიერების ამაღლებას გარემოზე ზემოქმედების შეფასების პროცედურასთან დაკავშირებით და მათი ჩართულობის ხელშეწყობას გადაწყვეტილების მიღების პროცესში.

პროექტის ხორციელდება საქართველოს 4 რეგიონში (მცხეთა–მთიანეთი; იმერეთი; რაჭა–ლეჩხუმი და სამცხე–ჯავახეთი), სადაც პროექტით დაგეგმილია არაერთი შეხვედრა.

შეხვედრა ბაღდათის მუნიციპალიტეტში

საქართველოს მწვანეთა მოძრაობა/დედამიწის მეგობრები-საქართველოს ორგანიზებით, პროექტის „არასამთავრობო/სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციების გაძლიერებით მათი ჩართულობის უზრუნველყოფა გადაწყვეტილების მიღების პროცესში ადგილობრივ და ეროვნულ დონეებზე“ ფარგლებში ბაღდათი მუნიციპალიტეტში (2 ოქტომბერი), შედგა საინფორმაციო შინაარსის შეხვედრა ადგილობრივი ხელისუფლებისა და მუნიციპალიტეტის მერიის წარმომადგენლებთან.

შეხვედრას უძღვებოდა პროექტის მენეჯერი და პროექტის ექსპერტთა ჯგუფის წარმომადგენლები, რომლებმაც ისაუბრებს ადგილობრივებთან პროექტის მიზნებისა და ამოცანების შესახებ, მუნიციპალიტეტში დაგეგმილი ღონისძიებების თაობაზე.

პროექტი ხორციელდება ევროკავშირის ფინანსური მხარდაჭერით  და მისი მიზანია რეგიონებში სამოქალაქო საზოგადოებრივი ორგანიზაციებისა და ადგილობრივი თვითმმართველობების გაძლიერება, საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება გარემოზე ზემოქმედების შეფასების პროცედურასთან დაკავშირებით და მათი ჩართულობის ხელშეწყობა გადაწყვეტილების მიღების პროცესში.

პროექტის მიმდინარეობს საქართველოს 4 რეგიონში (მცხეთა–მთიანეთი; იმერეთი; რაჭა–ლეჩხუმი და სამცხე–ჯავახეთი), სადაც პროექტით დაგეგმილია არაერთი შეხვედრა. გარდა სამიზნე რეგიონებისა, საინფორმაციო შინაარსის შეხვედრები შედგება  მთელი საქართველოს მასშტაბით.

პროექტი ხორციელდება „საქართველოს მწვანეთა მოძრაობა/დედამიწის მეგობრები–საქართველო“, „სითი ინსტიტუტი საქართველო“, სამეცნიერო–ინტელექტუალური კლუბი „თაობათა დიალოგი“ და „საზოგადოებრივი დამცველი“ მიერ.

შეხვედრა ამბროლაურის მუნიცპალიტეტში

4 ოქტომბერს, საქართველოს მწვანეთა მოძრაობა/დედამიწის მეგობრები-საქართველოს ორგანიზებით, პროექტის „არასამთავრობო/სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციების გაძლიერებით მათი ჩართულობის უზრუნველყოფა გადაწყვეტილების მიღების პროცესში ადგილობრივ და ეროვნულ დონეებზე“ ფარგლებში ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში, შედგა საინფორმაციო შინაასის შეხვედრა ადგილობრივი ხელისუფლებისა და მუნიციპალიტეტის მერიის წარმომადგენლებთან.

შეხვედრის ფარგლებში მუნიციპალიტეტის მერიის ხელმძღვანელობასა და თანამშრომლებს საშუალება ქონდათ მოესმინათ ინფორმაცია, მათ მუნიციპალიტეტში პროექტის ფარგლებში დაგეგმილი საქმიანობების, პროექტის მიზნებისა და ამოცანების შესახებ.

პროექტი ხორციელდება ევროკავშირის ფინანსური მხარდაჭერით და მას ახორციელებენ  საქართველოს მწვანეთა მოძრაობა/დედამიწის მეგობრები–საქართველო; სითი ინსტიტუტი საქართველო; სამეცნიერო–ინტელექტუალური კლუბი „თაობათა დიალოგი“ და საზოგადოებრივი დამცველი.

პროექტის მიზანია რეგიონებში სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციებისა და ადგილობრივი თვითმმართველობების გაძლიერება, საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება გარემოზე ზემოქმედების შეფასების პროცედურასთან დაკავშირებით და მათი ჩართულობის ხელშეწყობა გადაწყვეტილების მიღების პროცესში.

პროექტის მიმდინარეობს საქართველოს 4 რეგიონში (მცხეთა–მთიანეთი; იმერეთი; რაჭა–ლეჩხუმი და სამცხე–ჯავახეთი), სადაც პროექტით დაგეგმილია არაერთი შეხვედრა. გარდა სამიზნე რეგიონებისა, საინფორმაციო შინაარსის შეხვედრები შედგება  მთელი საქართველოს მასშტაბით.

პროქტის- „საქართველოს გარემოსდაცვით სფეროში მიმდინარე საკანონმდებლო ცლილებების მონიტორინგი და ამ პროცესებში საზოგადოების ჩართულობის გაძლიერება” სამუშაო შეხვედრა

21 სექტემბერს, საქართველოს მწვანეთა მოძრაობა/დედამიწის მეგობრები-საქართველოს ორგანიზებით, პროექტის ფარგლებში, შედგა შეხვედრა საქართველოს მთავრობის დადგენილების პროექტის – „მოთხოვნები გენეტიკურად მოდიფიცირებული სურსათისა და ცხოველის საკვების შესახებ“ საკითთხთან დაკავშირებით.

შეხვედრის მიზანი იყო იმ შენიშვნებისა და მოსაზრებების განხილვა, გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სსიპ სურსათის ეროვნული სააგენტოს, არასამთავრობო ორგანიზაციებისა და ექსპერტების წარმომადგენლებთან, რომელიც საქართველოს მწვანეთა მოძრაობა/დედამიწის მეგობრები-საქართველოს ექსპერტებმა მოამზადეს აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით.

შეხვედრის მონაწილეებმა იმხჯელეს, წარმოდგენილი დოკუმენტის, როგორც ზოგიერთი იურიდიული ნაწილის, ასევე ტექსტობრივი უზუსტობების შესახებ. გაიმართა მსჯელობა ოპერატორის სერთიფიცირების რეგლამენტის შესახებ.

პროექტის ხორციელდება საქართველოში ფრიდრიხ ებერტის ფონდის წარმომადგენლობასთან თანამშრომლობით.

 

ბუნებრივი გარემოს კონსერვაციისა და მდგრადობისათვის თემების ინიციატივის ხელშეწყობა საქართველოში

2015-2018 წლებში საქართველოს მწვანეთა მოძრაობა/დედამიწის მეგობრები-საქართველოსა და არასამთავრობო ორგანიზაცია „ძელქვას“ მიერ, განხორციელდა პროექტის „ბუნებრივი გარემოს კონსერვაციისა და მდგრადობისათვის თემების ინიციატივის ხელშეწყობა საქართველოში“. რომლის მიზანიც იყო ადგილობრივი თემების მიერ ბუნებრივი გარემოს კონსერვაციის ინიციატივის შეფასება საქართველოში (Community Conservation Resilience Initiative (CCRI) Georgia).

პროექტის ფარგლებში იმერეთისა და შიდა ქართლის რეგიონებში შეფასდა ადგილობრივი თემების მიერ, მათი საარსებო ბუნებრივი გარემოს დაცვის ტრადიციები და რეგულირების პრაქტიკა, აგრეთვე თემების, ადამიანთა ჯგუფებისა და ცალკეული ენთუზიასტების ინიციატივები ამ მიმართულებით. პროექტის ფარგლებში განხორციელებული კვლევების შედეგად დადგინდა, რომ საქართველოს მოსახლეობაში ჯერ კიდევ მყარი და მტკიცეა საცხოვრისის მიმდებარე ბუნებრივი გარემოს, განსაკუთრებით კი ტყის ცალკეული უბნების დაცვის ტრადიციები.

გაირკვა, რომ ბოლო 30 წლის განმავლობაში ტყის მასიური და უსისტემო ჭრის შედეგად ეს მიდგომები უფრო გაძლიერდა. სამოქალაქო საზოგადოებამ მოახერხა ტყის დაცვის მეთოდების მოდიფიცირებაც, მომეტებული საფრთხისა და ტყის განადგურების რისკების ზრდის პროპორციულად.

ჩატარებულმა კვლევებმა ასევე აჩვენა, რომ მოსახლეობის აბსოლუტური უმრავლესობა მზადაა დაიცვას ტყე, მათ გააჩნიათ ინიციატივა და სრულიად ნათელი მიზანი, თუმცა ამ ინიციტივათა უდიდესი ნაწილი დღემდე რჩება სურვილებად, რადგანაც:

  1. არ ხდება მათი ინიციატივების მხარდაჭერა მუნიციპალიტეტებისა და ქვეყნის დონეზე;
  2. მათი ინიციატივა მხარდაჭერილი არ არის საკანონმდებლო დონეზე და უფრო მეტიც, მოქმედი კანონმდებლობის მიხედვით ძალიან ადვილია მათი ინიციატივის დასჯა ადმინისტრაციული და ბევრ შემთხვევაში სისხლის სამრთლის ნორმებითაც კი.
  3. ხშირია შემთხვევები, როცა ცალკეული ბიუროკრატები ტყის დაცვის მიზნით მოქალაქეების ინიციატივას იყენებენ თანასოფლელებთან თუ სხვა მოქალაქეებთან მათ დასაპირისპირებლად და მათ შორის ქმნიან კონფლიქტურ სიტუაციებს;
  4. ტყეების მართვის სრულმა ცენტრალიზაციამ მოქალაქეებს გადაუჭრა ყველა გზა ტყისა და ტყის რესურსების მართვაში მონაწილეობისაკენ;
  5. უამრავი ფაქტია ისეთი, როცა ტყის მიმდებარედ მცხოვრები პირი მისგან 1 და 2 კილომეტრში მდებარე ტყის რესურსების გასხვისების თაობაზე ინფორმაციას იღებს მხოლოდ მაშინ, როცა ტყეში ამუშავდება მძლავლი ტექნიკური საშუალებები და სხვა.

ტყისა და სხვა ბუნებრივი რესურსების განკარგის საქმეს, სამოქალაქო საზოგადოება კიდევ უფრო დააცილა სოფლისა და თემის დონეზე თვითმმართველობის გაუქმებამ.

პროექტი საქართველოში ხორციელდება გერმანიის მთავრობისა, ქრისტენსენის ფონდისა და გლობალური სატყეო კოალიციის (GFC) ფინანსური მხარდაჭერით, რომელიც თავის მხრივ, სხვა საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაციებთან ერთად, წლების განმავლობაში მუშაობს ამ თემაზე და საკმაოდ შედეგიანადაც. გარდა CCRI პროექტისა, გლობალური სატყეო კოალიციის ხელშეწყობით საქართველოში ხორციელდება ქალები2030 (Women2030) პროექტი, რომელსაც ევროკომისია აფინანსებს და მდგრადი განვითარების მიზნების შესახებ საინფორმაციო კამპანიას გულისხმობს სამოქალაქო, სათემო და ქალთა ორგანიზაციებისთვის.

გლობალური სატყეო კოალიცია, თავის აქტივობებს, ახორციელებს თითქმის ყველა კონტინენტზე და მასში უკვე გაერთიანებულია 68 ქვეყნის 100-მდე არასამთავრობო ორგანიზაცია.

გლობალური სატყეო კოალიციის ფინანსური, მეთოდოლოგიური და ტექნიკური მხარდაჭერით ათეულობით ქვეყნის არასამთავრობო ორგანიზაციებმა, ადგილობრივმა თემებმა და ადამიანთა ცალკეულმა ჯგუფებმა გააძლიერეს და გააუმჯობესეს მიმდებარე ბუნებრივი გარემოს დაცვისა და კონსერვაციის ხარისხი, გაიზარდა დაცული ტერიტორიების ფართობი, განვითარდა ინიციატივები და სხვა. საქართველოდან გლობალური სატყეო კოალიციის წევრები არიან საქართველოს მწვანეთა მოძრაობა/დედამიწის მეგობრები-საქართველო და  არასამთავრობო ორგანიზაცია „ძელქვა“.

პოლიტიკის რეკომენდაცია: საქართველოს მთავრობამ (დაცული ტერიტორიების სააგენტომ) უნდა ცნოს ადგილობრივი თემების მიერ დაცული ტერიტორიები და მიანიჭოს დაცული ტერიტორიების სპეციალური სტატუსი, რითიც თემებს მიანიჭებს გარკვეულ პრივილეგიებს თავიანთ მიწაზე, რომლებიც დაცულია მათი და მათი წინაპრების მიერ.

15 სექტემბერს – საქართველოში „დავასუფთაოთ მსოფლიო-დავასუფთაოთ საქართველო“ კამპანია დაიწყო

15 სექტემბერს, მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში „დავასუფთაოთ მსოფლიო“ კამპანია დაიწყო და მის ფარგლებში მასშტაბური დასუფთავების აქციები ჩატარდა 140-ზე მეტ ქვეყანაში. კამპანიის მიზანია მსოფლიო საზოგადოების მობილიზება გარემოს დასაცავად და დასუფთავების აქციებში მთელი რიგი ქვეყნების ხელისუფლებისა და ბიზნეს-სექტორის წარმომადგენლების, საზოგადოებრივი ორგანიზაციებისა და მოქალაქეების ჩართვა. კამპანიას საფუძველი ჩაეყარა 1992 წელს გაეროს გარემოსდაცვითი პროგრამის (UNEP) ინიციატივით და ყოველი წლის სექტემბერში აღინიშნება.

,,დავასუფთაოთ მსოფლიო“ (Clean Up the World) კამპანიის დაარსებიდან 26 წლის შემდეგ, სუფთა გარემოს შენარჩუნებისა და გაუმჯობესების მიზნით მსგავსი ინიციატივა და იდეა, ფართომაშტაბიანი დასუფთავების აქცების ჩასატარებლად (10 წლის წინ) გაჩნდა ესტონეთშიც, სადაც ქვეყნის ადგილობრივი მოსახლეობის 4%-ზე მეტი მოქალაქე ჩაერთო დასუფთავების აქციებში. ყოველივე ამან, კი განაპირობა კიდევ ერთი დიდი მოძრაობის ჩამოყალიბება „მოდი გავაკეთოთ ეს მსოფლიოსთვის“- Let’s Do It, World“, რომელმაც გაზარდა მსოფლიო კამპანიაში მონაწილე ქვეყანების რიცხვი საერთო მიზნის მისაღწევად.

წელს, 15 სექტემბერს, „დავასუფთაოთ მსოფლიო“ კამპანიის პარალელურად, კიდევ ერთი ფართომასშტაბიანი საერთაშორისო კამპანია სახელწოდებით „მსოფლიო დასუფთავების დღე“  Let’s Do It World-ის ფარგლებში) აღინიშნა. 2018 წლის „დავასუფთაოთ მსოფლიო“ კამპანიის მოწოდებაა – “Beat Plastic Pollution”- “შევამციროთ პლასმასით დაბინძურება“.

„საქართველოს მწვანეთა მოძრაობა/დედამიწის მეგობრები – საქართველო“, საქართველოს სახელით მსოფლიოში მიმდინარე საერთშორისო კამპანიაში „დავსუფთაოთ მსოფლიო (Clean Up the World)“ ჩაერთო 1992 წლიდან. 2010 წლიდან კი, ყოველწლიურად მონაწილეობს ყველა იმ დასუფთავების აქციაში, რომელიც მსოფლიო კამპანიის ფარგლებში ტარდება. ხოლო „Let’s Do It World“-ის ფარგლებში დაგეგმილ კამპანიაში მონაწილობას უკვე 2-ედ იღებს.

15 სექტემბერს, მსოფლიოში მიმდინარე კამპანიის პარალელურად საქართველოშიც მასშტაბურად დაიწყო დასუფთავების აქციები ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე. თბილისში „დავასუფთაოთ მსოფლიო – დავასუფთაოთ საქართველო“ კამპანიის ფარგლებში დასუფთავდა თბილისის ზღვის მიმდებარე ტერიტორია.

დასუფთავების აქციაში ორგანიზატორებთან ერთად მონაწილეობა მიიღო, საქართველოს პრეზიდენტმა ბ-მა გიორგი მარგველაშვილმა, შვედეთის განვითარების სააგენტოს ხელმძღვანელმა საქართველოში ქ-მა მოლი ლიენმა, ამერიკის შეერთებული შტატების ელჩის მოადგილის მოადგილის მოვალეობის შემსრულებელმა ჯეფრი რენო, შვედეთის, ამერიკის, უკრაინის საელჩოების, USAID-ის და ამერიკის შეიარაღებული საზღვაო ძალების წარმომადგენლებმა, გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის პირველმა მოადგილემ ბ-მა ნოდარ კერესელიძემ, პროექტის „დავასუფთაოთ საქართველო-ფაზა III“ განმახორციელებელი კონსორციუმის – „საქართველოს მწვანეთა მოძრაობა/დედამიწის მეგობრები-საქართველოს“, საქართველოს ბუნების მკვლევართა კავშირი „ორქისის“, ,,ეკოლოგიური ცნობიერების ამაღლება და ნარჩენების მართვა” თანამშრომლებმა, ასევე მყარი ნარჩენების მართვის კომპანიის, საერთაშორისო კამპანიის Let’s Do IT საქართველოს ეროვნული პლატფორმის წევრი ორგანიზაცია „კავკასიის ახალგაზრდული კავშირის“ და CENN–ის პროგრამა ნარჩენების მართვის ტექნოლოგია რეგიონებში, ფაზა II, (WMTR II, რომელსაც მხარს უჭერს USAID), საქართველოს ბანკის, კომპანია „სუფთა სახლის“, წყლის გლობალური პარტნიორობა-საქართველოს წარმომადგენლებმა, მოხალისეებმა.

აქციის ფარგლებში დასუფთავდა თბილისის ზღვის მიმდებარედ დაახლოებით 3 ჰა ფართობი ტერიტორია, შეგროვდა 6 მ3 მოცულობის ნარჩენი, მონაწილეობა მიიღო 200-მდე მოხალისემ.

თბილისის გარდა, დასუფთავების აქციები ჩატარდა საქართველოს რეგიონებში, რომელსაც ორგანიზება გაუწიეს საქართველოს მწვანეთა მოძრაობა/დედამიწის მეგობრები-საქართველოს რეგიონალურმა კოორდინატორებმა და ადგილობრივი მთავრობების წარმომადგენლებმა.

კამპანია „დავასუფთაოთ მსოფლიო-დავასუფთაოთ საქართველო“ ტარდება პროექტის „დავასუფთაოთ საქართველო ფაზა III“ ფარგლებში, რომელიც ხორციელდება შვედეთის მთავრობის ფინანსური უზრუნველყოფით, გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს მხარდაჭერით, მყარი ნარჩენების მართვის კომპანიასთან და საქართველოს პარლამენტის გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების კომიტეტთან, ასევე საქართველოს რეგიონალური განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროსთან  თანამშრომლობით.

დასკვნა „საქართველოს გარემოსდაცვით სფეროში მიმდინარე საკანონმდებლო ცლილებების მონიტორინგი და ამ პროცესებში საზოგადოების ჩართულობის გაძლიერება“-პროექტის ფარგლებში

დასკვნა წარმოადგენს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვისა და სოფლის მეურნეობის  სამინისტროების შერწყმის შედეგად გარემოს დაცვის ინტერესების შერბილებისა და მაღალი ეკონომიკური შედეგების  მიღწევის ინტერესებისადმი მისი დაქვემდებარების ფაქტების ნუსხას აზიური ფაროსანას წინააღმდეგ ბრძოლის მაგალითზე.

არსებული სიტუაციის ანალიზის მიზნით განხილულ იქნა ამ თემასთან დაკავშირებით გამოცემული სამართლებრივი  აქტები (იხილეთ დანართი #1), მოეწყო დისკუსიები ექსპერტთა შორის და მრგვალი მაგიდა სურსათის ეროვნული სააგენტოს თანამშრომლებთან.

არაერთი ინფორმაცია და სამართლებრივი აქტი არ არის საჯარო და ხელმისაწვდომი იმ მოტივით, რომ „მიმდინარეობს რეორგანიზაცია“. შესაბამისად, ვებ გვერდები ნაკლებ ინფორმატიულია.

კვლევის საფუძვლად ავიღეთ საქართველოს მთავრობის 2018 წლის 30 იანვრის #224 განკარგულება და ამ განკარგულებით დამტკიცებული „აზიური ფაროსანას წინააღმდეგ ბრძოლის 2018 წლის სახელმწიფო პროგრამა“.

სახელმწიფო პროგრამა კონცეპტუალური სახის დოკუმენტია, რომელიც საჭიროებდა შემდგომ გაშლასა და დაკონკრეტებას, თუმცა სამინისტროს ეს არ გაუკეთებია და შემოიფარგლა სამუშაო ჯგუფის შექმნით, რომელმაც (როგორც ხშირად ხდება) ასევე არ დააკონკრეტა სამთავრობო დოკუმენტი და სახელმწიფო პროგრამის რეალიზაცია მთლიანად მიანდო სურსათის ეროვნული სააგენტოს.

როგორც აღმოჩნდა, მინისტრის მოადგილის, ბატონ გიორგი ხანიშვილის ოფიციალური ინფორმაციით (2018 წლის 26 ივნისის წერილი #5467/01) -„აღნიშნული ჯგუფი პერიოდულად იკრიბება და იხილავს აზიური ფაროსანას წინააღმდეგ გასატარებელ ღონისძიებებთან დაკავშირებულ სხვადასხვა საკითხებს, რასთან დაკავშირებითაც შეხვედრების დოკუმენტური წარმოება (ოქმის შედგენა) არ ხორციელდება“- სტილი დაცულია.

აღსანიშნავია, რომ ამ სამუშაო ჯგუფის შექმნის თაობაზე ბრძანება გამოცემულია ინდივიდუალურ-სამართლებრივი აქტის სახით, რომელიც არ ავალდებულებს მინისტრს, ინფორმაცია გახადოს საჯარო, რაც საქართველოს კანონმდებლობის უხეში დარღვევაა!

სურსათის ეროვნული სააგენტო მთელი პასუხისმგებლობით მოეკიდა მასზე მინდობილ საქმეს, შეადგინა სამოქმედო გეგმა, ვადაში გაწერა განსახორციელებელი ღონისძიებები და ნაწილობრივ, დასახულ მიზნებსაც მიაღწია.

თუმცა, აზიურ ფაროსანასთან ბრძოლის ღონისძიებების „სააგენტოს“ ფარგლებში ჩაკეტვის გამო,  სამოქმედო გეგმის შექმნის, განხორციელების და ასევე მონიტორინგის პროცესებიდან ავტომატურად გამოეთიშა სამინისტროში ინტეგრირებული გარემოსდაცვითი სტრუქტურები და ეს მაშინ, როცა გაფრქვევა ხდება 200 ათას ჰექტარ სავარგულზე.

მთავრობის ამ განკაგრულების მიხედვით, ცალსახად დასტურდება, რომ 2017 წელს განხორციელბული ღონისძიებებიდან არც-ერთი არ ემსახურებოდა გარემოსდაცვითი მოთხოვნების დაცვას ან თუნდაც მონიტორინგს გარემოს დაბინძურების მდგომარეობასა და დინამიკაზე.

მთავრობის განკაგრულების მიხედვით, აზიურ ფაროსანასთან ბრძოლის ძირითადი პრინციპები (პუნქტი1.1.2) ითვალისწინებს სახელმწიფოს პასუხისმგებლობას აზიური ფაროსანას წინააღმდეგ  ბრძოლის ფონზე გარემოს დაცვის შესახებ მოსახლეობის სრულ და დროულ ინფორმირებას, თუმცა ასეთი ინფორმაცია დღემდე არ გვრცელებულა და ვერც გავრცელდება, რადგანაც აზიური ფაროსანას წინააღმდეგ მიმართული ღონისძიებების სრულფასოვან მართვას (დაგეგმვა, განხორციელება, მონიტორინგი, შედეგებზე რეაგირება) ახორციელებს სურსათის ეროვნული სააგენტო, რომელიც არ არის ვალდებული იმუშაოს გარემოსდაცვით საკითხებზე, ხოლო ამ კუთხით პასუხისმგებელი სტრუქტურები ჩამოცილებულია მართვას.

ფაქტია, რომ როგორც მთავრობის, ასევე სამინისტროს და სურსათის ეროვნული სააგენტოს დონეზე, მონიტორინგის სისტემა ითვალისწინებს მხოლოდ და მხოლოდ აზიური ფაროსანას გავრცელების არეალის, გავრცელების მიმართულებებისა და ინტენსივობის დადგენას, ხოლო გარემოს დაბინძურების მონიტორინგი სრულიად იგნორირებულია.

აქედან გამომდინარე აშკარაა, რომ როგორც სამართლებრივ, ასევე ამ სამართლებრივი აქტების განხორციელების დონეზე, იგნორირებულია გარემოს დაცვის სტრუქტურების მოსაზრებები და პოზიციები.

აზიური ფაროსანას წინააღმდეგ ბრძოლის სამთავრობო პროგრამისა და გარემოს დაცვის სამინისტროს მიდგომები გაუგებარია „სამეცნიერო-კვლევითი სამუშაოების“ ნაწილშიც. სამეცნიერო კვლევების მიზნებში დეტალურადაა გაწერილი აზიური ფაროსანას ბიოლოგიის შესწავლისა და მასთან ბრძოლის მიზნები და ამოცანები, თუმცა არსად ფიგურირებს გარემოსდაცვითი თვალსაზრისით სამეცნიერო კვლევების განხორციელება და ამ დანიშნულებით 2018 წლისათვის გამოყოფილი 1,5 მილიონი ლარის საბიუჯეტო დაფინანსებიდან არც-რთი თეთრი არ დაიხარჯება  აზიური ფაროსანას წინააღმდეგ ბრძოლის ღონისძიებების გარემოსდაცვითი მდგრადობის კვლევებზე.

არც სამთავრობო პროგრამა და არც სამინისტრო არ ითვალისწინებს გარემოსდაცვითი თვალსაზრისით მოსალოდნელ რისკებს, ამ რისკების შეფასების მეთოდოლოგიასა და ინდიკატორებს, შესაძლო ნეგატიური შედეგების შეფასებას. ეს საკითხები იგნორირებულია მონიტორინგის სისტემასა და მიზნებშიც. ათეულობით მილიონი ლარის ხარჯვის მიზანშეწონილობის ერთადერთი ინდიკატორია აზიური ფაროსანას მიზეზით მოსავლის დანაკარგების მინიმიზაცია 5-15%-ის ფარგლებში.

სამინისტროს არ შეუსწავლია საკითხი, თუ რა გავლენას იქონიებს ნიადაგის ბიო-მრავალფეროვნებაზე პესტიციდის მაღალი კონცენტრაცია, რომელთა ნიადაგში არსებობა გადამწყვეტია მოსავლის მისაღებად და სასურველი ეკონომიკური შედეგების მისაღწევად, ხოლო მათი მოსპობა (რაც სრულიად რელურია) ათეულობით წლების განმავლობაში გადამწყვეტ ნეგატიურ გავლენას იქონიებს ნიადაგის მოსავლიანობაზე (არა აზიური ფაროსანას, არამედ პესტიციდების ჭარბი მოხმარების გამო!).

შესაბამისია პროგრამის განხორციელების მიზნით გამოცემული აქტებიცა და გავრცელებული ოფიციალური ინფორმაციაც.

მაგალითად:

  • სურსათის უვნებლობის სააგენტოს მიერ გამოცემული „ფაროსანას საწინააღმდეგო პესტიციდების გამოყენების ინსტრუქცია“ (ინსტრუქცია სავალდებულოა შესასრულებლად) შეიცავს მკაცრ მითითებას იმის თაობაზე, რომ „ბიფენტრინის ნარჩენების დონე სოფლის მეურნეობის პროდუქციაში (მოსავალში) არ უნდა აღემატებოდეს 004-04მგ/კგ (ჩანაწერი კოპირებულია დედანიდან!), რაც იმას უნდა ნიშნავდეს, რომ პესტიციდის უფრო მეტი დონის შემთხვევაში სოფლის მეურნეობის პროდუქტების მოხმარება აკრძალულია.

ეს მორიგი ფორმალობა და გარემოსდაცვითი მოთხოვნებისადმი უპასუხისმგებლო დამოკიდებულებაა, რადგანაც ტექნიკურად და ტექნოლოგიურადაც სახელმწიფო ვერ ახერხებს სოფლის მეურნეობის პროდუქტებში ასეთი პარამეტრის მასიურად გაზომვას და ნათელია, რომ ამას ვერ მოახერხებს ვერცერთი ფერმერი და გლეხი, რომელიც  ბაზარზე სოფლის მეურნეობის პროდუქტების ძირითადი მიმწოდებელია.  მოსალოდნელი შედეგი კომენტარს არ საჭიროებს!

  • ამავე ინსტრუქციით, წყალსატევებთან 200 მეტრის რადიუსში აკრძალულია აზიური ფაროსანას საწინააღმდეგო პესტიციდის (ზოგადად ქიმიური პესტიციდების) გამოყენება.

ფუნქციონერები, სპაციალისტები და საზოგადოება დარწმუნებულიც რომ იყვნენ  ამ ნორმის დაცვის შესაძლებლობებში (ეს პრაქტიკულად შეუძლებელია დასავლეთ საქართველოში, განსაკუთრებით გურიასა და სამეგრელოში), თავისთავად არსებობს მაღალი რისკი იმისა, რომ პესტიციდი მოხვდება წყალსატევებში.

ეს რისკები და მოსალოდნელი ნეგატიური შედეგები უნდა გაითვალისწინოს ნებისმიერმა პირმა, მთავრობამ კი მინიმუმ – უნდა აწარმოოს   ქიმიური საშუალებებით წყალსატევების დაბინძურების მონიტორინგი და აუცილებლობის შემთხვევებში მყისიერი რეაგირება მოახდინოს, მაგრამ, სამწუხაროდ, ეს არ აღმოჩნდა მთავრობისა და  სამინისტროს ინტერესის საგანი.

აზიურ ფაროსანასთან ბრძოლის ღონისძიებების მართვიდან გარემოს დაცვის სტრუქტურების ჩამოცილება  არ არის ეთდაერთი ფაქტი გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს საქმიანობაში როგორც სამართლებრივ, ასევე პრაქტიკულ საქმიანობაში.

მიდგომებიდან გამომდინარე, სრულიად ლოგიკურია,  რომ სამინისტროების შერწყმის შემდეგ მოხდა მხოლოდ გარემოსდაცვითი სტრუქტურების დებულებების ხელახლა დამტკიცება (გადამტკიცება) და არც-ერთი, თუნდაც ფორმალური, ცვლილება არ შესულა ყოფილი სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ყოფილი სტრუქტურების დებულებებში.

ეს ფაქტი ნათლად მეტყველებს იმაზე, რომ სამინისტროების შერწყმის დეკლარირებული კონცეფცია არ შეეფერებოდა სინამდვილეს და „გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს“„სოფლის მეურნეობის სამინისტრო“ კი არ შეუერთდა, არამედ – გაუქმდა „გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტრო“ და „სოფლის მეურნეობის სამინისტროში“ მოხდა გარემოსდაცვითი სტრუქტურების ინტეგრირება!

გარემოს დაცვის პრობლემებისადმი გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს მესვეურთა დამოკიდებულება იგრძნობა სამინისტროს მართვის ყველა დეტალში, მაგალითად:  მინისტრს, ინტეგრირებული სამინისტროს დებულების მე-3 მუხლის მე-3 პუნქტით დაკისრებული ვალდებულების შესაბამისად, მინისტრის მოადგილეებს შორის ფუნქციების გადანაწილებაზე გამოცემული აქვს ინდივიდუალურ-სამართლებრივი აქტი (2018 წლის 22 მარტის ბრძანება #2/174), რის გამოც ეს ინფორმაცია არ არის საჯარო და იმ 5 მოადგილიდან, რომლებზეც დელეგირებულია გარემოსდაცვითი ფუნქციების კურირება, არც-ერთი არ გახლავთ გარემოს დაცვის  ან მონათესავე დარგის სპეციალისტი, რაც სრულად ამართლებს ეჭვებს, რომ „სოფლის მეურნეობის სამინისტროში“„გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს“ ინტეგრირების შედეგად გარემოსდაცვითი ინტერსები უპირობოდ დაექვემდებარებოდა ეკონომიკურ ინტერესებს!

დასკვნა: პროექტის სამუშაო ჯგუფი ნეგატიურად აფასებს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროში“ საქართველოს კანონმდებლობითა და საერთაშორისო შეთანხმებებით აღებული გარემოსდაცვითი ვალდებულებების რეალიზაციის დონეს  და მიზანშეწონილად მიაჩნია სამინისტროების გამიჯვნა.

 

მომზადებულია ავთანდილ გელაძის მიერ

პროექტის „საქართველოს გარემოსდაცვით სფეროში მიმდინარე საკანონმდებლო ცლილებების მონიტორინგი და ამ პროცესებში საზოგადოების ჩართულობის გაძლიერება“ ფარგლებში.

პროექტი ხორციელდება ფრიდრიხ ებერტის ფონდის  საქართველოს წარმომადგენლობის მხარდჭერით და მასში გამოთქმული მოსაზრებები გამოხატავს „საქართველოს მწვანეთა მოძრაობა/დედამიწის მეგობრები – საქართველოს“ პოზიციას.

 

დანართი 1

  1.   საქართველოს მთავრობის განკარგულება№588 2017 წლის24 მარტი – ქვეყანაში აზიური ფაროსანას წინააღმდეგ გასატარებელი ღონისძიებების შესახებ;
  2. აზიური ფაროსანას წინააღმდეგ ბრძოლის 2018 წლის სახელმწიფო პროგრამა;
  3. საქართველოს მთავრობის განკარგულება №984 2017 წლის 19 მაისი – „აზიური ფაროსანას წინააღმდეგ გასატარებელი ღონისძიებების შესახებ “საქართველოს მთავრობის 2017 წლის 24 მარტის №588 განკარგულებაში ცვლილების შეტანის თაობაზე“;
  4. საქართველოს მთვრობის განკარგულება # 224 2018 წლის 30 იანვარი – „ქვეყანაში აზიური ფაროსანას წინააღმდეგ გასატარებელი ღონისძიებების შესახებ“;
  5. საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის პრესკონფერენცია – 2017 წლის 25დეკემბერი;
  6. საქართველოს მთავრობის დადგენილება №112 2018 წლის 6 მარტი – საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს დებულება;
  7. საქართველოს გარემოს  დაცვისა  და  სოფლის  მეურნეობის  მინისტრის  ბრძანება  N 2-168 – „ქვეყანაში აზიური ფაროსანას წინააღმდეგ გასატარებელი ღონისძიებების უზრუნველსაყოფად სამუშაო ჯგუფის შექმნის შესახებ“.
  8. საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის მინისტრის ბრძანება №50, 2016 წლის 26 დეკემბერი საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის სამინისტროს საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – ეროვნული სატყეო სააგენტო სდებულების დამტკიცების შესახებ;
  9. საქართველოს  გარემოს  დაცვისა  და  სოფლის  მეურნეობის  მინისტრის ბრძანება  №2-343 2018  წლის 14 მაისი საქართველოს გარემოს  დაცვისა  და  სოფლის მეურნეობის სამინისტროს  პოლიტიკისა  და  ანალიტიკისდეპარტამენტის  დებულების  დამტკიცების  შესახებ
  10. საქართველო გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის ბრძანება №2-321, 2018 წლის 8 მაისი, “საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივ  რესურსების დაცვის სამინისტროს საჯარო სამართლის იურიდიული პირის – ეროვნული სატყეო სააგენტოს დებულების დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის მინისტრის 2016 წლის 26 დეკემბრის N 50 ბრძანებაში ცვლილების შეტანის თაობაზე;
  11. სურსათის ეროვნული სააგენტო, ბუკლეტი: აზიური ფაროსანას საწინააღმდეგო პესტიციდის გამოყენების ინსტრუქცია;
  12. სურსათის ეროვნული სააგენტო, ბუკლეტი: ერთად ვებრძოლოთ აზიურ ფაროსანას;
  13. კანონპროექტი: გენეტიკურად მოდიფიცირებული სურსათისა და ცხოველის საკვების შესახებ;
  14. კანონპროექტი:2018 წლის 14 მაისიტექნიკურირეგლამენტი – „გენეტიკურად მოდიფიცირებული ორგანიზმების მიკვლევადობისა დ ეტიკეტირების, გენეტიკურად მოდიფიცირებული ორგანიზმებისაგა ნწარმოებული სურსათის/ცხოველის საკვების მიკვლევადობის შესახებ“
  15. კანონპროექტი:საქართველოს კანონი გარემოსდაცვითი პასუხისმგებლობის შესახებ;
  16. ბროშურა:საქართველოს სასოფლო–სამეურნეო მნიშვნელობის მქონე ბაღლინჯოების საველე ცნობარი. სურსათის ეროვნული სააგენტოს გამოცემა;
  17. საქართველოს მთავრობის დადგენილება, 2015 წლის 12 თებერვლის # 56, „დანერგე მომავალი“ სახელმწიფო პროგრამის დამტკიცების შესახებ
  18. საქართველოს მთავრობის დადგენილება, # 159. 2015 წლის 8 აპრილი „დანერგე მომავალი“ სახელმწიფო პროგრამის დამტკიცების შესახებ საქართველოს მთავრობის 2015 წლის 12 თებერვლის # 56 დადგენილებაში ცვლილებების შეტანის შესახებ;
  19. საქართველოს მთავრობის დადგენილება, # 444. 2015 წლის 26 აგვისტო  „დანერგე მომავალი“ სახელმწიფო პროგრამის დამტკიცების შესახებ საქართველოს მთავრობის 2015 წლის 12 თებერვლის # 56 დადგენილებაში ცვლილებების შეტანის შესახებ;
  20. საქართველოს მთავრობის დადგენილება, #190. 2016 წლის 22 აპრილი. „დანერგე მომავალი“ სახელმწიფო პროგრამის დამტკიცების შესახებ საქართველოს მთავრობის 2015 წლის 12 თებერვლის # 56 დადგენილებაში ცვლილებების შეტანის შესახებ;
  21. საქართველოს მთავრობის დადგენილება, #495, 3 ნოემბერი, „დანერგე მომავალი“ სახელმწიფო პროგრამის დამტკიცების შესახებ საქართველოს მთავრობის 2015 წლის 12 თებერვლის # 56 დადგენილებაში ცვლილებების შეტანის შესახებ;
  22. საქართველოს მთავრობის დადგენილება, # 29, 2017 წლის 24 იანვარი, „დანერგე მომავალი“ სახელმწიფო პროგრამის დამტკიცების შესახებ საქართველოს მთავრობის 2015 წლის 12 თებერვლის # 56 დადგენილებაში ცვლილებების შეტანის შესახებ;
  23. პრეზენტაცია: ინფორმაცია აზიურ ფაროსანაზე – ერთად ვებრძოლოთ აზიურ ფაროსანას!

http://moe.gov.ge/res/images/file-manager/aizuri_parosana_programa/parosanas_programa_2018.pdf

http://nfa.gov.ge/ge/presrelizebi-eng-75/saxelmwifo-shesyidvebis-wliuri-gegma-eng-145

  1. საქართველოს მთავრობის დადგენილება №265, 2017 წლის  29  მაისი,   მაღალმთიან რეგიონებში სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული სათიბ-საძოვრების რაციონალურად გამოყენების სახელმწიფო პროგრამის დამტკიცების შესახებ;
  2. საქართველოს მთავრობის დადგენილება # 34, 2017 წლის 26 იანვარი, მევენახეობის სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივების ხელშეწყობის სახელმწიფო პროგრამა;
  3. პაატა კოღუაშვილი,  არჩილ ჭირაქაძე:განმარტება საინფორმაციო ბარათ „ბიფენტრინის  შესახებ“;
  4. სურსათის ეროვნული სააგენტო, ბუკლეტი, გაფრთხილება ფაროსანას შესახებ;
  5. დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი, ბუკლეტი:  „შენობების დაცვა ფაროსანასგან“;
  6. საქართველოს მთავრობის დადგენილება, # 20, 2016 წლის 18 იანვარი.  ჩაის პლანტაციების რეაბილიტაციის სახელმწიფო პროგრამა „ქართული ჩაის დამტკიცების შესახებ;
  7. საქართველოს მთავრობის განკარგულება №246 2017 წლის 13 თებერვალი „შეღავათიანი აგროკრედიტის, სოფლის მეურნეობის პროდუქციის გადამამუშავებელი და შემნახველი საწარმოების თანადაფინანსების ფარგლებში გასატარებელი ღონისძიებების შესახებ“  საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 27 იანვრის №139 განკარგულებაში ცვლილების შეტანის თაობაზე.

 

გადასვლა ზემოთ